swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

Kielce - Cmentarz Stary

Wpisany przez Jacek Korczyński wtorek, 20 września 2011 11:34

Niegdyś miejscem pochówków zmarłych kielczan był teren wokół kościoła św. Wojciecha (wzmiankowany w XII w.), zmarłych grzebano także w okolicach kościoła katedralnego (XII/XIII w.) oraz wokół nie istniejącej już kaplicy św. Leonarda. Zakaz pochówków przy kościołach w Kielcach został wydany w 1795 r. (władze austriackie ze względów sanitarnych nakazały grzebanie zmarłych poza ówczesnymi granicami miasta).
Cmentarz Stary jest najstarszą kielecką nekropolią. Jego data założenia nie jest dokładnie znana, ale zapewne nastąpiło to ok. 1801-1805 roku. Znajdują się tu cenne nagrobki żeliwne i kamienne wykonane z marmurów kieleckich oraz czerwonego piaskowca i kaplice z początku XIX w. Chowano tu zarówno katolików, jak i ewangelików, prawosławnych i unitów (na początku cmentarz nie był podzielony według wyznania - gdy w 1836 r. powstała w Kielcach parafia ewangelicka, z jego terenu został wydzielony cmentarz ewangelicki, a w 1865 r. prawosławny). Spoczywają tu m.in. żołnierze napoleońscy, powstańcy listopadowi, spiskowcy ks. Ściegiennego, powstańcy styczniowi, partyzanci, zasłużeni obywatele miasta.
Cmentarz był kilkakrotnie poszerzany. W latach 1860-1862 rozbudowano go od południa, wg projektu Aleksandra Dunin Borkowskiego, a w latach 1882-1884 od wschodu i północy, wg projektu Franciszka Ksawerego Kowalskiego. Ostateczne zakończenie zwiększania powierzchni nekropolii nastąpiło w 1926 roku, kiedy w północnej części Kielc - Piaskach został wytyczony nowy cmentarz. Na Starym Cmentarzu w Kielcach pochowane są znane i zasłużone dla miasta i regionu osoby. Miejsce ostatniego spoczynku znaleźli tu m.in.: Franciszek Ksawery Kowalski - kielecki architekt (uwagę zwraca żeliwny, neogotycki nagrobek, na którym stoi kamienna rzeźba przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem), Bronisław Saski - działacz Towarzystwa Dobroczynności, właściciel apteki i kamienicy przy Rynku, Zbigniew Kruszelnicki ps. „Wilk” - żołnierz Armii Krajowej, który poległ w Miedzianej Górze w walce z Niemcami, Antonina Marcela Gombrowicz - matka pisarza Witolda Gombrowicza.
Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w 1980 roku Cmentarz Stary został wpisany do rejestru zabytków.