Szaniec – Kościół Wniebowzięcia NMP
Poprawiony: niedziela, 14 lipca 2013 18:49
Wpisany przez Krzysztof Żołądek
niedziela, 14 lipca 2013 18:37
Pierwszy kościół w Szańcu powstał w 1229 roku. Obecna budowla pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny pochodzi z roku 1499. Fundatorem i zarazem konsekratorem świątyni był biskup wrocławski, kanclerz koronny Krzesław z Kurozwęk, którego herb Łabędź widoczny jest na sklepieniach we wnętrzu.
Kościół jest murowany, wykonany z ciosów kamiennych w stylu gotyckim. Architektonicznie nawiązuje do XVI-wiecznych budowli fundowanych przez Kazimierza Wielkiego, a określanych mianem „kościołów baryczkowskich”. Sklepienia wspierają się na dwóch ośmiobocznych filarach. Od północnej strony do budowli przylega gotycka kaplica wraz z wielobocznym prezbiterium, do którego w XVI w. dobudowana została złączona ze skarbczykiem zakrystia. Z kolei od strony południowej do nawy prowadzi kamienny portal. Z zewnątrz zwraca uwagę charakterystyczne skarpowanie.
W ołtarzu głównym znajduje się rzeźba przedstawiająca Madonnę z dzieciątkiem nazywaną często Łokietkową. Figura pochodzi z 1270 roku. Przez lata leżała zapomniana, a odnowiono ją dopiero pod koniec XX wieku. Poza ołtarzem warto zwrócić uwagę także na późnogotycki witraż przedstawiający św. Stanisława biskupa z ok. 1500 r., obrazy Zwiastowania i Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII w. oraz św. Antoniego Padewskiego z ok. XIX w.
Z kościołem wiąże się ciekawa, aczkolwiek tragiczna historia. W roku 1241, gdy między
Chmielnikiem a
Szydłowem Mongołowie rozgromili małopolskie rycerstwo, polscy żołnierze pogonili nieduży oddział Tatarów w okolicach Pierzchnicy. Z tego powodu w Szanieckim kościele zorganizowano przyjęcie. Jednak ucztę przerwali Tatarzy. W wyniku walk miejscowość, wraz z kościołem, została zniszczona.
Kościół znajduje się na liczącym 500 km szlaku „Skarbiec świętokrzyski. Szlak architektury drewnianej i średniowiecznej”. Znajdują się na nim 32 wyjątkowe świątynie, m.in. w
Tarczku,
Chęcinach,
Nowym Korczynie, Busku,
Wiślicy i Mieronicach.
Źródła:
http://diecezja.kielce.pl
Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. III, Województwo kieleckie, z. 1, Powiat buski, Warszawa 1957